Ünlü Kişiler

Pinokyo & Carlo Collodi

Pinokyo & Carlo Collodi

Pinokyo & Carlo Collodi

Dünya başyapıtlarından biri olan Pinokyo’nun hikâyesi ilk defa 1881-1882 yıllarında başlıyor. İtalya’da çıkan bir gazetenin çocuk ekinde yazı serisi şeklinde yayımlanan ve hemen ardından gördüğü ilgi sonucunda 1883 yılında kitap formatında ilk baskısı yapılan Pinokyo, muhakkak ki, dünya çocuk klasiklerinin en ünlülerindendir.

Ancak tüm dünyada eriştiği büyük ününe, 1940 yılında Walt Disney’in bu kahramanı filmleştirmesi ile ulaştı. Türkçede yüzlerle ifade edilecek sayıda farklı baskısı yapılmış Pinokyo hakkında ilginç olan, bu eserde Pinokyo’nun yaratıcısı olan Gapetto Ustaya fazla önem verilmemesi ve hatta hatta bazı baskılarında Gapetto Ustanın adının dahi geçmemesidir. Ancak Pinokyo’ya hayat veren Gapetto Usta en az Pinokyo kadar önemli ve üzerinde durulması gereken bir karakterdir.

Pinokyo ünlü İtalyan yazar Carlo Collodi’nin yarattığı çocuk kahramanlarından biridir. Dünya ülkelerinin birçoğunda kendi diline çevrilmiş, başarılı çizgi kahramanlar arasında ve bir çocuk eseri olarak haklı yerini almıştır.

Pinokyo’nun yazarı ve ona hayat verip dünya çapında bir üne kavuşmasını sağlayan kişi olan Carlo Collodi, ki gerçek ismi Carlo Lorenzini’dir 24,11,1826 yılında Floransa’da doğup, 26,10,1890 yılında yine Floransa’da ölmüştür. Lorenzini fakir bir ailenin çocuğu olarak doğmuş ve ilahiyat eğitimi görmüş, ancak İtalya’nın Avusturya işgali altında olması onu derinden etkilemiş ve buna karşı yapılan mücadelede Risorgimento (Yeniden Yükseliş) hareketine destek vermek amacı ile gazetecilik yapmaya başlamıştır. Takma soyadı olan Collodi ise esasen annesinin doğduğu köyün adı olup ilk defa bu takma soyadını 1848 yılında kendi çıkardığı mizah dergisi olan Sokak Lambası (Il Lampione) isimli dergide çıkan yazılarını imzalamak için kullanmıştır. Dergi uzun nefesli olmayıp zamanında uygulanan kuvvetli sansür sebebi ile kapatılmıştır. Ancak yazar savaşına devam edip Didişme (La Scaramuccia) adlı dergisini çıkarmış ve 1859 yılına kadar gazeteciliğe devam etmiştir. Daha sonraları özgürlük mücadelesi veren milliyetçilerin saflarında yer almış ve 1861 yılında İtalyan Krallığının kurulması sonrası, eski mesleği gazetecilik ve silahlı milis hareketleri bırakıp Floransa’ya geri dönmüş ve farklı resmi görevler almıştır. Bu görevleri sırasında da edebiyata ilgisi sürmüş ancak 1875 yılında bir yayınevi için yaptığı çeviri olan Perrault Masallarına kadar herhangi bir başarı elde edememişti. Bu çeviri ünlü yazarın çocuk edebiyatına olan ilgisinin artmasına ve bu büyüleyici dünya ile tanışmasına sebep olmuştur. Bu konuda ulaşacağı doruk nokta ise Pinokyo olacaktı.

İşte bu sevimli çocuğun burnu tarihe geçen en ünlü burun olmuş çıkmış. Yalan söylemenin kötülüğünü gösteren bu hikâye, 1881 yılında yalnızca çocuklar için çıkarılan bir gazetede yayımlandı. Bu öyle bir hikâyeydi ki, zamanla, hikâyeyi ve kahramanını bilmeyen kalmadı.

Pinokyo’nun serüveninin gerçekte sıradan bir başlangıcı vardır. Hatta yazarı bile hikâyesine o kadar güvensizdir ki, yayınlanması için gönderdiği gazete sahibi Fernando Martini’ye şu notu iletir: Sana çocukça bir hikâye gönderiyorum… Ne istersen öyle yap, ancak yayınlamaya karar verirsen, sürdürme isteğimi motive etmen için bana iyi para teklif et. Bu şekilde başlayan tahta kukla Pinokyo’un serüveni gazetede on beş bölüm yayınlanır. Son bölümde Pinokyo katiller tarafından Ulu Meşe’ye asılır. Ancak okuyucular, Pinokyo’nun ölmesini kabullenememiş ve protestolar dayanılmaz boyutlara ulaşmıştır. Gazete bir süre sonra şu başlığı atmak zorunda kalır: İyi bir haber: Aldığımız bilgilere göre Pinokyo yaşıyor ve hikâyelerini yayınlamaya devam edebileceğiz. Zaten, Pinokyo gibi tahtadan yapılmış bir kuklanın kemikleri serttir ve kolay kolay ölmez. Bu tatlı, ara geçiş sonrası hikayenin yayınlanmasına devam edilir ve bu defa resimli olarak. İlk defa bu tahta kuklayı resimleyen ise gazetenin daimi ressamı Ugo Fleres olacaktır. Okurları tarafından her geçen gün daha da sevilen bu küçük tahta kahraman üç yıl boyunca gazetede yayın hayatını başarı ile sürdürür. Ancak son nokta ise kitap olarak yayınlanmasıdır ve bu defa resimlerini Enrico Mazzanti çizecektir. Ancak yıllar içerisinde Pinokyo yüzlerce farklı ressam tarafından resmedilecek ve filmleri de çekilecektir.

Peki, tüm dünyada bu karakterin bu kadar sevilmesi ve okunmasının asıl sebebi nedir? Burada incelenmesi gereken Gapetto Ustanın yarattığı Pinokyo’nun özellikleri ve verdiği dolaylı mesajlar ve derslerdir. Pinokyo karakterini tekrar hatırlamamız gerekirse, Pinokyo’nun ana özellikleri şöyledir…
Yalan söylediğinde burnu uzar
İnsanlar gibi oda canlıdır ancak dış görünüşü bir kukladır,
Küçük bir çocuktur,
İyi kalpli yardımseverdir,
Çocuklarla oyun oynamayı çok sever,
Büyüklerle kolay dialog kurar,
Derslerine çalışır,
Verilen görevleri zamanında yapar,
Büyüklerinin sözünü dinler,
Yalan söyleyince burnu uzar ve hemen fark edilir.

Bugünlerde Pinokyo İtalya‘da çeşitli şekillerde turizm endüstrisinin bir parçası olmuş durumda. Milyonların ziyaret ettiği Pinokyo Parkı bunlardan sadece bir tanesi. 10956 yılında kurulan bu eğlence parkına bugüne kadar 7 milyondan fazla kişi ziyaret etti. Parkta Pinokyo‘nun hikâyesini takip eden bir parkur, bir müze, bir sanal kütüphane, Pinokyo ana temalı oyuncaklar ve iki farklı macera yolları ve onlarca farklı eğlence bölümü bulunmakta. Parkın mülkiyeti yazar Carlo Collodi Vakfına ait. Pistoia Eyaleti, Pescia Şehrinin, Collodi köyünde bulunan bu park tüm İtalya’dan ve dünyadan gelen küçük ve büyük tüm misafirlerini hala ağırlamakta.

Koordinatları
43°53’59.8″N 10°39’07.4″E
Adresi
Parco di Pinocchio
Via San Gennaro 3
51017 Collodi Pescia (PT)

Ayrıca birçok İtalyan şehrinde Pinokyo’nun heykelleri, parkları süslemekte. Bunların en ünlüsü ise Milano’da bulunan Pinokyo Çeşmesi. 1956 yılında tamamen bronzdan yapılmış çeşme İtalyan Sanatçı  Attilio Fagiolinın bir eseri. 2004 yılında Pinokyon’un hikâyesine itafen yapılmış olan kedi figürünün çalınması ve Pinokyo’nun burnunun kırılması sonrasında, bugün bulunduğu ve oldukça merkezi olan yerine nakledilmiştir.

Koordinatları
45° 28′ 4.44″ N, 9° 12′ 48.96″ E
Adresi
Fontana Pinocchio
Corsa Indıpendenza
20129 Milano (MI)

Eylül 2017
© www.italyada.it &
© www.italyaturlari.it