Gelenekler

İtalya'da bir Türk Köyü Moena

İtalya‘da bir Türk Köyü Moena

İtalya‘da bir Türk Köyü Moena
GPS: 46°22’29.9″N 11°39’36.7″E

İtalya’nın Avusturya sınırına yakın ve Almanca konuşulan Güney Tirol (Süd Tirol) özerk bölgesi yakınlarında Trento ilinde yer alan Moena, bir İtalyan kasabasıdır. Alp Sıra Dağlarının en zor ulaşılan kesimlerinden birinde Manzoni Dağları’nın eteklerinde yer alan köy, esasen İtalya’da ve Avrupa’da enfes pistleri ve misafirlerine sunduğu tatil olanakları ile bir kayak merkezi olarak tanınmaktadır.

323 yıl geriye giden bir hikâyeye dayanan ilginç öyküsü ile bugün hala turistlerin ilgi odağı olmaktadır. İtalyanların il Turco adıyla tanıdığı bu yiğidin gerçek ismi Hasan’dır. Fakat ismi fazla bilinmemekle birlikte daha çok lakabıyla anılır. Tasvirlerde yapılı, iri yarı ve mücadeleci bir kişi olduğu söylenmektedir. Bu özelliklerinden dolayı daha sonraları, hikâyesini duyan Türkler tarafından Şahin Yırtıcı Kuş Ailesinden avcı ve yırtıcı bir kuş olan Balaban adı takılmıştır. Türkler bu Yeniçeriyi Balaban, İtalyanlar ise il Turco olarak anmaktadırlar. Yeniçeri Hasanın hikâyesi Viyana Kuşatması yamanında başlar. Kuşatma gecikmekte, gecikme ise Osmanlının şehri almasını zorlaştırmakta hatta Yeniçeri Hasana göre imkânsızlaştırmaktadır. Hasan Sadrazam Merzifonlu Kara Mustafa Paşanın huzuruna çıkarak bu fikrini beyan eder, ancak o zamanın şartları göz önüne alındığında Sadrazamın sözünün üstüne söz söylemek, fikir beyan etmek Hasanın kellesine mal olacaktır. Sıradan bir yeniçerinin sadrazama fikir vermesi, o güne kadar görülmüş bir şey değildir. Sadrazam da bu duruma hiddetlenmiş Yeniçeri Ağasına verilen bir emirle Hasanın Kellesinin alınması emredilir, ancak bir detay atlanmıştır, Yeniçeri Ağası da Hasan gibi düşünmekte ona hak vermektedir. Bu sebepten olsa gerek,  Hasan cellâda götürecek askerlere teslim edilirken, elleri sıkı bağlanmaz ki kaçabilsin! Belki bu kaçışa Sadrazam da göz yummuştur. Sadrazamın neden Hasan’ı neden takip ettirmediğini, Yeniçeri Ağasını neden sorgulamadığı bu duruma bir kanıt olarak yıllardır gösterile gelmiştir. II. Viyana bozgunu Hasan’ı haklı çıkarmıştır.

Hikâyeye göre Hasan günlerce at üzerinde yarı baygın kaçmıştır. Ancak sık ormanlar ve acımasız doğa şartları onun yolunu kaybetmesine ve yanlış yönlere doğru gitmesine sebep olur. Yorgunluktan ve açlıktan bitkin düşen Osmanlı askerini dağda kuzularını otlatırken Moena’lı Mariana ve kardeşi fark ederler. Önce bu yabancının ölmüş olduğunu düşünürler, dedeleri ve köy halkı yabancıyı köye getirir, iyileşmesi için uğraşırlar. Hasan kendine geldiğinde köy halkına olup bitenleri anlatır. Bu küçük köyün iyi kalpli ve yardımsever insanları ona yardım etmiş ve iyileştirmiştir. Hasan için artık dönüş yoktur ve bu küçük köy artık onun yeni közü olmuştur. Bu arada kendisini kurtaran Mariana ile evlenir ve ömrünün sonuna kadar bu şirin köyde yaşar. Yiğit ve güçlü bir kişi olan Yeniçeri zaman içerisinde köylülerin sempatisini kazanır, hatta köylülerden bir kızla evlenir. Zaman içerisinde kasaba halkı kendisine ‘Il Turco’ adını takar. Il Turco Moena Köyünde huzurlu ve sakin bir hayat yaşarken bir gün bir olumsuzlukla karşılaşır. Zamanın Alman derebeyleri köye gelmekte ve haraçlarını almakla kalmayıp, köyü yağmalayıp gitmektedirler. Özgürlüğüne düşkün Il Turco bunu kabul edemez ve onlara savaşmaya karar vererek, köylülere derebeyine başkaldırma ve onlara karşı savaşmayı öğretir. Ok, yay yapımı, ateşli silahlar ve savaş teknikleri bir Yeniçeri için zor olmayan detaylardır. Tüm bildiklerini Moenalılara öğretirken onları cesaretlendirmeyi de ihmal etmez. Köylüler ona minnettardır. Artık özgürlük ve başkaldırma kavramlarını benimsemiş yiğitliği ve cesareti öğrenmiş ve bu kavramlar için gerekirse ölmeyi dahi göze alabilir bilince gelmişlerdir. Il Turconun 323 yıl geçmesine rağmen hatırasının yaşatılması, hala hatırlanıp sevilmesi belki de buna borçludur.

Moena’da Türk geleneği derin bir derecede hissedilmektedir. Moena halkı her yıl Temmuz/Ağustos ayında Türk kökenlerinin efsanevi kaynağını hatırlamak amacıyla sultan, harem kadınları, yeniçeriler giysileri ile renkli bir karnavala ev sahipliği etmektedir. Karnavalda Moena kadınları, şalvar ve uçları yukarıya doğru kıvrık ayakkabılar giyerken; erkekler ise kılıçları ile sultan, vezir gibi Osmanlı karakterleri ile törene katılırlar. Gene dönemde Moena evlerine Türk bayrağı asılarak bu hatıra canlandırılır.

Köy meydanında sakallı ve sarıklı büst Il Turcoyu yani Yeniçeri Hasanı temsil etmektedir. Köyde ayrıca üzerinde bir ay bulunan bir çeşme de yer almaktadır.

Ağustos 2017
© www.italyada.it &
© www.italyaturlari.it